O‘zbekiston maktablarida International Baccalaureate dasturi: xalqaro universitetlarga yo‘l ochgan tarixiy qadam


2025-yil sentabr oyida faoliyatini boshlagan Al-Beruniy xalqaro maktab-internati qisqa vaqt ichida muhim xalqaro yutuqqa erishdi. Atigi to‘rt oy ichida maktab dunyodagi eng nufuzli ta’lim dasturlaridan biri bo‘lgan International Baccalaureate (IB) dasturi bo‘yicha rasmiy akkreditatsiyani qo‘lga kiritdi.

Bu natija nafaqat mazkur maktab, balki butun O‘zbekiston ta’lim tizimi uchun strategik ahamiyatga ega voqea hisoblanadi.

International Baccalaureate (IB) dasturi nima?

International Baccalaureate — bu 1968-yilda Shveysariyada tashkil etilgan, bugungi kunda dunyoning 160 dan ortiq mamlakatida 5800 ga yaqin maktabda joriy etilgan xalqaro ta’lim tizimi.

IB dasturi quyidagi asosiy xususiyatlari bilan ajralib turadi:

  • tanqidiy va tahliliy fikrlashni rivojlantiradi

  • mustaqil tadqiqot olib borishga o‘rgatadi

  • fanlararo yondashuvni shakllantiradi

  • akademik halollik va mas’uliyatni talab qiladi

  • o‘quvchini global raqobatga tayyorlaydi

IB diplomi dunyoning yetakchi universitetlari tomonidan eng ishonchli akademik tayyorgarlik mezoni sifatida tan olinadi.

IB va top universitetlar

IB dasturini tamomlagan bitiruvchilar quyidagi yetakchi oliy ta’lim muassasalariga kirishda katta ustunlikka ega bo‘ladi, masalan:

  • Harvard University

  • Massachusetts Institute of Technology (MIT)

  • University of Oxford

  • University of Cambridge

Ushbu universitetlar IB bitiruvchilarini mustaqil fikrlovchi, ilmiy izlanishga tayyor, yuqori akademik yuklamaga moslashgan nomzodlar sifatida qabul qiladi.

IB dasturi O‘zbekistonda ilk bor joriy qilinayotgani yo‘q. Avval ham bir qator xususiy va xalqaro maktablarda IB yoki IB’ga yaqin xalqaro dasturlar mavjud bo‘lgan.

Jumladan:

  • Tashkent International School (TIS)

  • Invento The Uzbek International School

  • Oxbridge International School

  • International Talent Academy

  • Smart School

IB dasturining yo‘qligi yoki kamligi sababli iqtidorli yoshlar chet elga chiqishga majbur bo‘lgan, ayrim o‘quvchilar IB olish uchun 1 yil yoki undan ko‘proq vaqt yo‘qotgan. Bunga aniq misol — Massachusetts Institute of Technology universitetiga qabul qilingan vatandoshimiz Abdulloh. U IB dasturini olish uchun Armanistondagi maktabda tahsil olgan, shundan so‘ng MITga muvaffaqiyatli kirgan.

Bu holat tizimli muammo borligini ko‘rsatardi.

Endi nima o‘zgardi?

Al-Beruniy xalqaro maktab-internatining IB dasturini O‘zbekistonning o‘zida joriy qilishi bilan:

  • o‘quvchilar mamlakatni tark etmasdan IB olishi mumkin

  • vaqt va mablag‘ tejaladi

  • ta’lim sifati xalqaro standartlarga moslashadi

  • universitetlarga kirish jarayoni soddalashadi

Bu imkoniyat endi alohida shaxslar emas, keng qatlamdagi o‘zbek yoshlari uchun ochilmoqda.

Nima uchun bu yutuq muhim va uning strategik ahamiyati

Al-Beruniy xalqaro maktab-internatining qisqa muddatda International Baccalaureate (IB) dasturini qo‘lga kiritishi O‘zbekiston ta’lim tizimi global standartlarga moslasha olishini amalda isbotladi. IB akkreditatsiyasi faqat hujjatlar emas, balki ta’lim sifati, o‘qituvchilar salohiyati va akademik muhit asosida beriladi. To‘rt oyda ushbu darajaga chiqish mamlakatda xalqaro darajadagi maktablar yaratish imkoniyati borligini ko‘rsatdi.

Bu yutuqning eng muhim jihati shundaki, o‘zbek yoshlari endi IB diplomini olish uchun chet elga chiqishga majbur bo‘lmaydi. Oldin vaqt, mablag‘ va moslashuv muammolari mavjud edi. Endi esa xalqaro tan olingan ta’lim O‘zbekistonning o‘zida taqdim etilmoqda. Bu holat iqtidorli yoshlarning mamlakatdan chiqib ketishini kamaytiradi.

Mazkur natija boshqa maktablar uchun real etalon vazifasini bajaradi. Bir maktab erishgan yutuq butun tizim uchun signal bo‘lib, xalqaro dasturlarga intilish jarayonini tezlashtiradi. Natijada ta’limda raqobat kuchayadi va sifat talabi oshadi.

Shu ma’noda, bu muvaffaqiyatni O‘zbekistondagi 10 mingdan ortiq maktablar uchun yo‘l ochuvchi natija sifatida baholash mumkin.